Trong cuộc sống hằng ngày, việc cho vay tiền bằng giấy viết tay diễn ra rất phổ biến, đặc biệt giữa người quen, bạn bè, đồng nghiệp hoặc người thân trong gia đình. Nhiều người vì tin tưởng nhau nên chỉ viết vài dòng cam kết vay tiền, ký tên rồi giao tiền, hoàn toàn không ra văn phòng công chứng. Khi mọi chuyện suôn sẻ thì không sao, nhưng chỉ cần bên vay chậm trả, né tránh hoặc chối bỏ nghĩa vụ, người cho vay bắt đầu hoang mang: “Giấy vay tiền viết tay không công chứng có giá trị pháp lý không?”

Nội dung trang

Thực tế, không ít trường hợp đến khi xảy ra tranh chấp mới phát hiện giấy vay tiền viết tay thiếu thông tin, ghi sơ sài, thậm chí không có người làm chứng hay bằng chứng giao tiền. Lúc này, nỗi lo lớn nhất của người cho vay là liệu Tòa án có chấp nhận giấy vay đó hay không, có đòi lại được tiền hay không, hay rơi vào cảnh “tiền mất mà không biết kêu ai”.

Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng giấy vay tiền bắt buộc phải công chứng thì mới có giá trị pháp lý. Tuy nhiên, quan điểm này không hoàn toàn đúng. Pháp luật dân sự hiện hành có những quy định rất cụ thể về hình thức và điều kiện có hiệu lực của hợp đồng vay tiền, trong đó giấy viết tay vẫn có thể được công nhận nếu đáp ứng đủ điều kiện theo luật định.

Vậy giấy vay tiền viết tay không công chứng có giá trị pháp lý không? Khi nào được Tòa án chấp nhận? Trường hợp nào giấy vay tiền có thể bị tuyên vô hiệu? Và làm sao để hạn chế rủi ro khi cho vay tiền bằng giấy viết tay? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ và tránh những sai lầm pháp lý thường gặp.

Giấy vay tiền viết tay không công chứng có giá trị không? (Theo Bộ luật Dân sự 2015)

1. Giấy vay tiền viết tay là gì? Có bắt buộc phải công chứng không?

Giấy vay tiền viết tay là văn bản do người vay và người cho vay tự thỏa thuận lập ra, nhằm ghi nhận việc vay tiền giữa các bên mà không có công chứng hoặc chứng thực của cơ quan có thẩm quyền. Trong thực tế, loại giấy tờ này thường xuất hiện trong các quan hệ vay mượn quen biết như: vay tiền giữa bạn bè, người thân, đồng nghiệp hoặc đối tác làm ăn nhỏ lẻ.

Nội dung của giấy vay tiền viết tay thường khá đơn giản, bao gồm:

Họ tên người vay, người cho vay
Số tiền vay
Thời hạn trả nợ
Lãi suất (nếu có)
Cam kết trả tiền
Chữ ký của người vay (và người cho vay)

Nhiều người cho rằng giấy vay tiền phải đi công chứng thì mới có giá trị pháp lý, nếu không công chứng thì coi như “giấy lộn”. Tuy nhiên, đây là quan niệm sai lầm khá phổ biến.

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng vay tài sản là một dạng giao dịch dân sự. Pháp luật không quy định bắt buộc hợp đồng vay tiền phải được lập thành văn bản có công chứng hoặc chứng thực, trừ trường hợp các bên tự thỏa thuận hoặc pháp luật chuyên ngành có quy định khác.

Nói cách khác:

Việc không công chứng không làm giấy vay tiền tự động vô hiệu
Giấy vay tiền viết tay vẫn được coi là một hình thức thể hiện ý chí thỏa thuận của các bên

Do đó, trong nhiều vụ tranh chấp, Tòa án vẫn chấp nhận giấy vay tiền viết tay làm căn cứ giải quyết nếu chứng minh được đây là giao dịch vay tiền có thật và đáp ứng các điều kiện có hiệu lực theo quy định pháp luật.

2. Khi nào giấy vay tiền viết tay không công chứng được Tòa án công nhận?

Không phải cứ có giấy vay tiền viết tay là đương nhiên thắng kiện. Trên thực tế, để giấy vay tiền viết tay không công chứng được Tòa án công nhận và làm căn cứ giải quyết tranh chấp, giao dịch vay tiền đó phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự theo Bộ luật Dân sự 2015.

2.1. Người vay và người cho vay có năng lực hành vi dân sự

Trước hết, các bên tham gia ký giấy vay tiền phải:

Từ đủ 18 tuổi trở lên
Có đầy đủ năng lực hành vi dân sự
Không bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự tại thời điểm ký giấy vay

Nếu người vay là người chưa đủ tuổi, người mất năng lực hành vi dân sự hoặc việc vay tiền không được người đại diện hợp pháp đồng ý, giấy vay tiền có thể bị tuyên vô hiệu.

2.2. Việc vay tiền hoàn toàn tự nguyện

Giấy vay tiền chỉ có giá trị pháp lý khi:

Các bên tự nguyện thỏa thuận
Không bị ép buộc, cưỡng ép, đe dọa hay lừa dối khi ký giấy vay

Trong trường hợp người vay chứng minh được mình bị ép ký giấy vay tiền, Tòa án có thể tuyên giao dịch dân sự vô hiệu, dù giấy vay tiền có chữ ký đầy đủ.

2.3. Nội dung giấy vay tiền không vi phạm điều cấm của pháp luật

Một yếu tố rất quan trọng khác là nội dung thỏa thuận vay tiền phải phù hợp quy định pháp luật, đặc biệt là về lãi suất.

Theo quy định hiện hành:

Lãi suất vay không được vượt quá mức luật cho phép
Không được thỏa thuận vay tiền nhằm mục đích trái pháp luật

Nếu giấy vay tiền ghi lãi suất quá cao, Tòa án có thể:

Không công nhận phần lãi vượt mức
Hoặc tuyên giao dịch vay vô hiệu từng phần

2.4. Có căn cứ chứng minh việc giao tiền là có thật

Đây là yếu tố then chốt trong các vụ tranh chấp vay tiền.

Ngoài giấy vay tiền viết tay, Tòa án sẽ xem xét thêm:

Sao kê chuyển khoản ngân hàng
Tin nhắn, email, nội dung trao đổi liên quan đến việc vay tiền
Ghi âm, người làm chứng
Các hành vi thể hiện việc người vay đã nhận tiền

👉 Nếu chỉ có giấy vay tiền nhưng không chứng minh được việc giao tiền, khả năng đòi lại tiền sẽ gặp rất nhiều khó khăn.

2.5. Hình thức giấy vay tiền phù hợp quy định pháp luật

Pháp luật dân sự hiện hành không bắt buộc hợp đồng vay tiền phải công chứng. Do đó:

Giấy vay tiền viết tay vẫn được coi là hình thức hợp pháp
Không công chứng không đồng nghĩa với vô hiệu

Miễn là giấy vay tiền phản ánh đúng ý chí thỏa thuận của các bên và đáp ứng đủ các điều kiện nêu trên, Tòa án vẫn có thể công nhận và bảo vệ quyền lợi của người cho vay.

3. Chỉ có giấy vay tiền viết tay, không công chứng thì có khởi kiện đòi nợ được không?

Câu trả lời là CÓ. Người cho vay hoàn toàn có quyền khởi kiện ra Tòa án để yêu cầu người vay trả nợ, kể cả trong trường hợp giấy vay tiền chỉ là giấy viết tay và không được công chứng.

Theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự, khi giải quyết tranh chấp vay tiền, Tòa án sẽ xem xét toàn bộ chứng cứ do các bên cung cấp, chứ không chỉ riêng việc giấy vay tiền có công chứng hay không. Giấy vay tiền viết tay được coi là một loại chứng cứ bằng văn bản, nếu đáp ứng điều kiện về tính hợp pháp và xác thực.

3.1. Giấy vay tiền viết tay được coi là chứng cứ như thế nào?

Trong vụ án đòi nợ, giấy vay tiền viết tay có thể được Tòa án xem xét là:

Chứng cứ thể hiện ý chí vay tiền của người vay
Căn cứ xác lập nghĩa vụ trả nợ

Tuy nhiên, giá trị của giấy vay tiền sẽ không được đánh giá một cách độc lập, mà phải đặt trong mối liên hệ với các chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án.

3.2. Trường hợp người vay chối bỏ chữ ký thì xử lý ra sao?

Trên thực tế, không ít trường hợp người vay phủ nhận chữ ký trong giấy vay tiền, cho rằng mình không ký hoặc bị giả mạo chữ ký. Khi đó:

Người cho vay có quyền đề nghị Tòa án trưng cầu giám định chữ ký, chữ viết
Nếu kết quả giám định xác định chữ ký là của người vay, giấy vay tiền sẽ được công nhận là chứng cứ hợp pháp

Ngược lại, nếu không chứng minh được chữ ký là của người vay, khả năng đòi nợ sẽ gặp nhiều khó khăn.

3.3. Không có chuyển khoản ngân hàng thì có đòi được nợ không?

Không phải mọi khoản vay tiền đều được chuyển khoản qua ngân hàng. Trong nhiều trường hợp, tiền được giao bằng tiền mặt. Khi đó, người cho vay vẫn có thể đòi nợ nếu:

Có giấy vay tiền viết tay
Có người làm chứng việc giao tiền
Có tin nhắn, ghi âm, hoặc hành vi thừa nhận nợ của người vay

👉 Tuy nhiên, nếu chỉ có giấy vay tiền mà không có bất kỳ chứng cứ bổ trợ nào khác, việc chứng minh giao dịch vay tiền sẽ khó khăn hơn và tiềm ẩn rủi ro khi khởi kiện.

3.4. Thời hiệu khởi kiện đòi nợ là bao lâu?

Thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng vay tài sản là 03 năm, kể từ ngày người cho vay biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

Do đó, nếu người vay đã quá hạn trả nợ nhưng không thực hiện nghĩa vụ, người cho vay nên khởi kiện sớm, tránh để hết thời hiệu, gây bất lợi cho việc bảo vệ quyền lợi của mình.

4. Những trường hợp giấy vay tiền viết tay không công chứng có thể bị tuyên vô hiệu

Mặc dù giấy vay tiền viết tay không bắt buộc phải công chứng và vẫn có thể được Tòa án công nhận, nhưng trên thực tế không phải trường hợp nào cũng có giá trị pháp lý. Dưới đây là những tình huống phổ biến khiến giấy vay tiền viết tay có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu hoặc không được chấp nhận làm căn cứ đòi nợ.

4.1. Người ký giấy vay không đủ năng lực hành vi dân sự

Giấy vay tiền có thể bị tuyên vô hiệu nếu:

Người vay là người chưa đủ 18 tuổi
Người vay bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự tại thời điểm ký giấy
Việc vay tiền không có sự đồng ý của người đại diện hợp pháp

Trong những trường hợp này, giao dịch vay tiền bị coi là không đủ điều kiện chủ thể, dẫn đến không được công nhận.

4.2. Việc ký giấy vay tiền không xuất phát từ ý chí tự nguyện

Nếu người vay chứng minh được mình:

Bị ép buộc, đe dọa
Bị lừa dối khi ký giấy vay tiền

thì Tòa án có thể tuyên giao dịch dân sự vô hiệu. Khi đó, giấy vay tiền viết tay dù có chữ ký cũng không còn giá trị ràng buộc.

4.3. Lãi suất thỏa thuận vượt quá mức pháp luật cho phép

Một lỗi rất thường gặp là:

Ghi lãi suất quá cao
Ghi lãi “cắt cổ”, lãi ngày, lãi theo kiểu tín dụng đen

Trong trường hợp này:

Phần lãi vượt mức cho phép sẽ không được Tòa án công nhận
Thậm chí, giao dịch vay có thể bị tuyên vô hiệu từng phần

Người cho vay còn có thể đối mặt với rủi ro pháp lý khác nếu lãi suất quá cao.

4.4. Không chứng minh được việc giao tiền là có thật

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất khiến người cho vay thua kiện.

Nếu:

Chỉ có giấy vay tiền
Không có chuyển khoản, người làm chứng, tin nhắn hay bằng chứng giao tiền

thì Tòa án có thể cho rằng chưa đủ căn cứ xác định có việc vay tiền thực tế, từ đó bác yêu cầu khởi kiện.

5. Có nên công chứng giấy vay tiền không? Khi nào bắt buộc và khi nào nên làm?

Như đã phân tích, pháp luật không bắt buộc giấy vay tiền phải được công chứng thì mới có giá trị pháp lý. Tuy nhiên, trên thực tế, việc công chứng hay không công chứng ảnh hưởng rất lớn đến khả năng chứng minh khi xảy ra tranh chấp.

Vì vậy, câu hỏi không chỉ là “có bắt buộc không”, mà quan trọng hơn là khi nào nên công chứng để giảm rủi ro pháp lý.

5.1. Trường hợp không bắt buộc công chứng giấy vay tiền

Bạn không bắt buộc phải công chứng giấy vay tiền trong các trường hợp:

Khoản vay có giá trị nhỏ
Các bên vay mượn quen biết, tin tưởng nhau
Có đầy đủ chứng cứ kèm theo như chuyển khoản ngân hàng, tin nhắn, email xác nhận vay tiền

Trong những trường hợp này, giấy vay tiền viết tay vẫn có thể được Tòa án công nhận nếu phát sinh tranh chấp.

5.2. Trường hợp nên công chứng giấy vay tiền

Bạn nên công chứng giấy vay tiền khi:

Số tiền vay lớn
Thời hạn vay dài
Người vay không thân thiết, ít tin cậy
Có tài sản bảo đảm như nhà đất, xe, tài sản giá trị lớn

Việc công chứng giúp:

Xác nhận rõ ý chí tự nguyện của các bên
Giảm khả năng người vay chối bỏ chữ ký
Tăng giá trị chứng cứ khi khởi kiện

👉 Trong thực tế tố tụng, giấy vay tiền có công chứng thường được Tòa án đánh giá cao hơn về độ tin cậy.

5.3. Công chứng giấy vay tiền có bảo đảm chắc chắn đòi được nợ không?

Công chứng không phải là “bùa hộ mệnh” tuyệt đối. Dù giấy vay tiền đã được công chứng, người cho vay vẫn có thể gặp rủi ro nếu:

Không chứng minh được việc giao tiền
Người vay mất khả năng thanh toán
Thỏa thuận vi phạm quy định về lãi suất

Tuy nhiên, so với giấy viết tay không công chứng, giấy vay tiền có công chứng giảm thiểu rất nhiều tranh cãi pháp lý và giúp quá trình giải quyết tranh chấp thuận lợi hơn.

5.4. Có thể vừa viết tay vừa công chứng được không?

Hoàn toàn có thể. Các bên có thể:

Soạn giấy vay tiền trước
Sau đó mang đi công chứng để xác nhận chữ ký

Cách làm này vừa tiết kiệm thời gian, vừa đảm bảo giá trị pháp lý cao cho giấy vay tiền.

Kết luận

Giấy vay tiền viết tay không công chứng vẫn có giá trị pháp lý, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự theo quy định của pháp luật. Việc không công chứng không đồng nghĩa với vô hiệu, và người cho vay vẫn có quyền khởi kiện đòi nợ khi phát sinh tranh chấp, miễn là chứng minh được việc vay tiền là có thật.

Tuy nhiên, trên thực tế, giấy vay tiền viết tay tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt trong trường hợp nội dung ghi chép sơ sài, thiếu chứng cứ giao tiền hoặc người vay cố tình chối bỏ nghĩa vụ. Khi đó, người cho vay có thể gặp khó khăn trong quá trình chứng minh và bảo vệ quyền lợi của mình trước Tòa án.

Để hạn chế tranh chấp, người cho vay nên lập giấy vay tiền rõ ràng, đầy đủ thông tin, lưu giữ các chứng cứ liên quan đến việc giao tiền và cân nhắc công chứng đối với các khoản vay có giá trị lớn. Việc cẩn trọng ngay từ đầu sẽ giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý và tăng khả năng thu hồi nợ khi có tranh chấp xảy ra.

Xem thêm tại: Người lao động nghỉ việc có được hưởng trợ cấp thôi việc không? (Bộ luật Lao động 2019)

Thông tin liên hệ:

Văn phòng Luật sư Châu Đốc – Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh
📍 Địa chỉ: 92/49/7/20 Nguyễn Thị Chạy, khu phố Chiêu Liêu, Phường Dĩ An, Thành phố Hồ Chí Minh.
📞 Điện thoại: 0987 79 16 32
✉️ Email: luattamduc.law@gmail.com
🌐 Website: luattamduc.vn
📘 Facebook: Luật sư Dân sự
🎵 TikTok: @luatsutuvantphcm
📍 Google Maps: Xem bản đồ

LUẬT SƯ DÂN SỰ, Tin tức

Giấy vay tiền viết tay không công chứng có giá trị không? (Theo Bộ luật Dân sự 2015)