Luật Tâm Đức – Tranh chấp bản quyền âm nhạc thường gặp và cách giải quyết theo pháp luật 2026

Trong bối cảnh âm nhạc được khai thác mạnh mẽ trên nền tảng số, các tranh chấp bản quyền âm nhạc ngày càng xảy ra phổ biến, từ nghệ sĩ, nhà sản xuất đến doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ giải trí. Việc hiểu rõ các dạng tranh chấp và cách giải quyết theo quy định pháp luật sẽ giúp cá nhân, tổ chức chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

1. Tranh chấp bản quyền âm nhạc là gì?

Luật Tâm Đức – Tranh chấp bản quyền âm nhạc là những mâu thuẫn, bất đồng phát sinh giữa các cá nhân hoặc tổ chức liên quan đến việc xác lập, sử dụng và khai thác quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc. Các tranh chấp này có thể liên quan trực tiếp đến quyền của nhạc sĩ, ca sĩ, nhà sản xuất hoặc các đơn vị kinh doanh âm nhạc.

Theo quy định của pháp luật sở hữu trí tuệ, bản quyền âm nhạc bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản đối với tác phẩm. Khi một bên cho rằng quyền hợp pháp của mình bị xâm phạm, như bị sử dụng tác phẩm mà không xin phép, không trả tiền tác quyền hoặc bị tranh giành quyền tác giả, tranh chấp bản quyền âm nhạc sẽ phát sinh.

Trên thực tế, tranh chấp bản quyền âm nhạc không chỉ xuất hiện trong hoạt động sáng tác, biểu diễn truyền thống mà còn diễn ra phổ biến trên môi trường số, đặc biệt là các nền tảng như YouTube, Facebook, TikTok. Việc sao chép, đăng tải, sử dụng nhạc nền hoặc khai thác thương mại tác phẩm âm nhạc trái phép là nguyên nhân chính dẫn đến nhiều vụ tranh chấp phức tạp hiện nay.

Việc hiểu đúng khái niệm tranh chấp bản quyền âm nhạc là cơ sở quan trọng giúp cá nhân, tổ chức chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp, đồng thời lựa chọn phương thức giải quyết phù hợp theo quy định pháp luật.

Xem thêm: Luật Tâm Đức – Phân biệt tội cưỡng đoạt tài sản và tội cướp tài sản theo Bộ luật Hình sự 2026

2. Các dạng tranh chấp bản quyền âm nhạc thường gặp hiện nay

Luật Tâm Đức – Trong thực tế, tranh chấp bản quyền âm nhạc phát sinh dưới nhiều hình thức khác nhau, từ quan hệ sáng tác, biểu diễn cho đến khai thác thương mại tác phẩm. Dưới đây là những dạng tranh chấp phổ biến nhất.

2.1. Tranh chấp về quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc

Đây là dạng tranh chấp xảy ra khi có nhiều người cùng nhận mình là tác giả hoặc đồng tác giả của một bài hát. Tranh chấp thường phát sinh trong các trường hợp:

• Sáng tác chung nhưng không có thỏa thuận rõ ràng về quyền tác giả;

• Nhờ người khác hỗ trợ chỉnh sửa, phối khí nhưng không xác định phạm vi đóng góp;

• Nghi ngờ sao chép, đạo nhạc hoặc sử dụng ý tưởng sáng tác trái phép.

Những tranh chấp này thường khó giải quyết nếu các bên không có chứng cứ chứng minh quá trình sáng tác.

2.2. Tranh chấp do sử dụng âm nhạc không xin phép

Nhiều cá nhân, tổ chức sử dụng tác phẩm âm nhạc vào mục đích:

• Quảng cáo, truyền thông;

• Kinh doanh dịch vụ như quán café, nhà hàng, khách sạn;

• Sản xuất video, chương trình giải trí;

nhưng không xin phép hoặc không trả tiền tác quyền cho chủ sở hữu, dẫn đến tranh chấp và yêu cầu bồi thường thiệt hại.

2.3. Tranh chấp bản quyền âm nhạc trên môi trường Internet

Sự phát triển của các nền tảng số khiến tranh chấp bản quyền âm nhạc ngày càng phổ biến, đặc biệt là:

• Video bị tắt tiếng, gỡ bỏ do vi phạm bản quyền;

• Bị khiếu nại bản quyền trên YouTube, Facebook, TikTok;

• Khiếu nại sai hoặc lạm dụng cơ chế bảo vệ bản quyền.

Dạng tranh chấp này thường phức tạp do liên quan đồng thời đến quy định pháp luật và chính sách nội bộ của nền tảng.

Xem thêm: Bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm thai sản: Điều kiện hưởng và thủ tục 2026

2.4. Tranh chấp liên quan đến quyền của người biểu diễn và nhà sản xuất

Ngoài quyền tác giả, pháp luật còn bảo hộ quyền liên quan, bao gồm quyền của:

• Người biểu diễn;

• Nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình;

• Tổ chức phát sóng.

Tranh chấp phát sinh khi các quyền này bị xâm phạm, chẳng hạn như sử dụng bản ghi âm, ghi hình mà không xin phép hoặc không trả thù lao theo quy định.

2.5. Tranh chấp về phân chia tiền tác quyền âm nhạc

Nhiều tranh chấp xảy ra do:

• Không thống nhất tỷ lệ phân chia tiền tác quyền;

• Ủy quyền thu tác quyền không rõ ràng;

• Thiếu minh bạch trong việc quản lý và chi trả tiền bản quyền.

Đây là dạng tranh chấp thường gặp giữa nhạc sĩ, ca sĩ, nhà sản xuất và các đơn vị trung gian thu tác quyền.

3. Nguyên nhân dẫn đến tranh chấp bản quyền âm nhạc

Mặc dù pháp luật về sở hữu trí tuệ đã có những quy định tương đối đầy đủ, nhưng trên thực tế tranh chấp bản quyền âm nhạc vẫn xảy ra phổ biến. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ cả phía người sáng tác, người sử dụng tác phẩm và môi trường khai thác âm nhạc hiện nay.

Xem thêm: Luật sư Gần Tôi – Giữ nhầm tài sản của người khác không trả có phạm luật không?

3.1. Thiếu hiểu biết pháp luật về bản quyền âm nhạc

Nhiều cá nhân, tổ chức chưa nắm rõ:

• Quyền tác giả và quyền liên quan được pháp luật bảo hộ như thế nào;

• Trường hợp nào phải xin phép, trường hợp nào phải trả tiền tác quyền;

• Các hành vi bị coi là xâm phạm bản quyền âm nhạc.

Việc hiểu sai hoặc không đầy đủ quy định pháp luật là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến vi phạm và tranh chấp.

3.2. Không đăng ký quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc

Theo quy định, quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định. Tuy nhiên, việc không đăng ký quyền tác giả khiến chủ sở hữu gặp khó khăn trong việc:

• Chứng minh quyền tác giả khi xảy ra tranh chấp;

• Bảo vệ quyền lợi hợp pháp trước cơ quan có thẩm quyền.

3.3. Không có hợp đồng hoặc hợp đồng không rõ ràng

Nhiều tranh chấp phát sinh do:

• Sáng tác chung nhưng không lập hợp đồng;

• Hợp đồng không quy định rõ quyền, nghĩa vụ của các bên;

• Không thỏa thuận cụ thể về phạm vi sử dụng, thời hạn, tiền bản quyền.

Điều này đặc biệt phổ biến trong quan hệ giữa nhạc sĩ – ca sĩ – nhà sản xuất.

3.4. Quan niệm sai lầm về việc sử dụng âm nhạc trên Internet

Không ít người cho rằng:

• Nhạc đăng công khai trên mạng là có thể sử dụng tự do;

• Sử dụng không vì mục đích thương mại thì không vi phạm bản quyền.

Thực tế, đây là những quan niệm sai lầm, dễ dẫn đến hành vi xâm phạm quyền tác giả và phát sinh tranh chấp pháp lý.

3.5. Công tác quản lý và khai thác bản quyền chưa chặt chẽ

Việc quản lý bản quyền âm nhạc trong môi trường số còn gặp nhiều khó khăn, dẫn đến:

• Khó kiểm soát việc sao chép, phát tán trái phép;

• Tranh chấp về tiền tác quyền và phạm vi sử dụng;

• Lạm dụng cơ chế khiếu nại bản quyền trên nền tảng số.

4. Cách giải quyết tranh chấp bản quyền âm nhạc theo pháp luật

Khi phát sinh tranh chấp bản quyền âm nhạc, các bên có thể lựa chọn nhiều phương thức giải quyết khác nhau tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và mong muốn của các bên. Pháp luật hiện hành cho phép áp dụng các biện pháp từ mềm dẻo đến cưỡng chế như sau:

4.1. Thương lượng, hòa giải giữa các bên

Thương lượng là phương thức được ưu tiên áp dụng trong giải quyết tranh chấp bản quyền âm nhạc vì:

• Tiết kiệm thời gian và chi phí;

• Giữ được mối quan hệ hợp tác;

• Linh hoạt trong phương án xử lý.

Các bên có thể thỏa thuận về việc xin phép sử dụng tác phẩm, thanh toán tiền tác quyền, bồi thường thiệt hại hoặc ghi nhận lại quyền tác giả bằng văn bản.

4.2. Yêu cầu chấm dứt hành vi xâm phạm và xin lỗi, cải chính

Chủ sở hữu quyền tác giả có quyền:

• Yêu cầu bên vi phạm chấm dứt ngay hành vi sử dụng trái phép;

• Gỡ bỏ nội dung vi phạm;

• Xin lỗi, cải chính công khai nếu quyền nhân thân bị xâm phạm.

Biện pháp này thường được áp dụng khi hành vi vi phạm rõ ràng và có thể khắc phục nhanh chóng.

4.3. Xử lý vi phạm hành chính về bản quyền âm nhạc

Trong trường hợp không tự thỏa thuận được, chủ thể quyền có thể:

• Gửi đơn đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính;

• Yêu cầu áp dụng hình thức phạt tiền, buộc chấm dứt hành vi vi phạm, buộc bồi thường thiệt hại.

Biện pháp hành chính phù hợp với các hành vi xâm phạm có tính chất phổ biến, dễ xác định.

4.4. Khởi kiện tranh chấp bản quyền âm nhạc tại Tòa án

Khởi kiện tại Tòa án là biện pháp có tính ràng buộc pháp lý cao nhất, áp dụng khi:

• Tranh chấp phức tạp, giá trị lớn;

• Các bên không thể hòa giải;

• Cần xác định rõ quyền tác giả, quyền liên quan.

Tòa án có thể buộc bên vi phạm chấm dứt hành vi, bồi thường thiệt hại và chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật.

4.5. Yêu cầu bảo vệ bản quyền trên nền tảng số

Đối với tranh chấp bản quyền âm nhạc trên Internet, chủ sở hữu quyền có thể:

• Gửi yêu cầu gỡ bỏ nội dung vi phạm theo cơ chế của nền tảng;

• Khiếu nại khi bị đánh bản quyền sai;

• Kết hợp áp dụng các biện pháp pháp lý khác nếu cần thiết.

5. Cách phòng tránh tranh chấp bản quyền âm nhạc hiệu quả

Phòng ngừa tranh chấp bản quyền âm nhạc luôn là giải pháp tối ưu, giúp cá nhân và tổ chức hạn chế rủi ro pháp lý, tiết kiệm chi phí và bảo vệ uy tín. Để tránh các tranh chấp không đáng có, cần lưu ý những vấn đề sau:

5.1. Đăng ký quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc

Mặc dù quyền tác giả phát sinh tự động, nhưng đăng ký quyền tác giả là căn cứ pháp lý quan trọng để:

• Chứng minh quyền sở hữu khi có tranh chấp;

• Thuận lợi trong việc xử lý vi phạm;

• Bảo vệ quyền lợi hợp pháp của tác giả và chủ sở hữu.

5.2. Ký kết hợp đồng rõ ràng khi sáng tác, sản xuất và sử dụng âm nhạc

Các bên liên quan cần:

• Lập hợp đồng bằng văn bản;

• Quy định rõ quyền, nghĩa vụ và phạm vi sử dụng tác phẩm;

• Thỏa thuận cụ thể về tiền bản quyền, thời hạn và hình thức khai thác.

Hợp đồng rõ ràng sẽ giúp hạn chế tối đa tranh chấp phát sinh sau này.

5.3. Xin phép và trả tiền tác quyền trước khi sử dụng

Trước khi sử dụng tác phẩm âm nhạc cho mục đích kinh doanh, truyền thông hoặc biểu diễn, cần:

• Xác định đúng chủ sở hữu quyền;

• Xin phép sử dụng theo quy định;

• Thanh toán đầy đủ tiền tác quyền.

Việc tuân thủ đúng quy trình giúp tránh nguy cơ bị xử phạt và kiện tụng.

5.4. Lưu giữ chứng cứ liên quan đến quá trình sáng tác và sử dụng

Các chứng cứ như:

• Bản thảo sáng tác;

• File ghi âm, ghi hình gốc;

• Email, tin nhắn thỏa thuận;

• Hợp đồng, hóa đơn thanh toán;

sẽ là căn cứ quan trọng khi xảy ra tranh chấp bản quyền âm nhạc.

5.5. Chủ động tìm hiểu quy định pháp luật và chính sách nền tảng số

Trong môi trường Internet, cá nhân và doanh nghiệp cần:

• Nắm rõ quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ;

• Tìm hiểu kỹ chính sách bản quyền của các nền tảng như YouTube, Facebook, TikTok;

• Tránh sử dụng nhạc khi chưa rõ nguồn gốc và phạm vi cho phép.

6. Kết luận

Tranh chấp bản quyền âm nhạc là vấn đề pháp lý ngày càng phổ biến trong bối cảnh âm nhạc được khai thác mạnh mẽ trên các nền tảng số và trong hoạt động kinh doanh. Các tranh chấp có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân khác nhau, như thiếu hiểu biết pháp luật, không có thỏa thuận rõ ràng hoặc sử dụng tác phẩm âm nhạc khi chưa được phép.

Việc nhận diện đúng các dạng tranh chấp bản quyền âm nhạc thường gặp và nắm vững cách giải quyết theo quy định pháp luật sẽ giúp cá nhân, tổ chức chủ động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Đồng thời, áp dụng các biện pháp phòng ngừa như đăng ký quyền tác giả, ký kết hợp đồng rõ ràng và tuân thủ quy định về bản quyền là yếu tố then chốt để hạn chế rủi ro tranh chấp trong thực tế.

Trong trường hợp phát sinh tranh chấp phức tạp, các bên nên cân nhắc việc tham vấn ý kiến của luật sư chuyên về sở hữu trí tuệ để được hỗ trợ kịp thời, đảm bảo việc giải quyết đúng pháp luật và hiệu quả.

Thông tin liên hệ:

Văn phòng Luật sư Châu Đốc – Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh
📍 Địa chỉ: 92/49/7/20 Nguyễn Thị Chạy, khu phố Chiêu Liêu, Phường Dĩ An, Thành phố Hồ Chí Minh.
📞 Điện thoại: 0987 79 16 32
✉️ Email: luattamduc.law@gmail.com
🌐 Website: luattamduc.vn
📘 Facebook: Luật sư Dân sự
🎵 TikTok: @luatsutuvantphcm
📍 Google Maps: Xem bản đồ