Thu thập dữ liệu cá nhân không xin phép – Có bị phạt không? (Theo Nghị định 356/2025/NĐ-CP)

Trong thời đại số hóa, dữ liệu cá nhân đã trở thành một loại “tài sản vô hình” có giá trị rất lớn. Chỉ với những thông tin cơ bản như: họ tên, số điện thoại, địa chỉ, email, hình ảnh hay thói quen tiêu dùng, nhiều tổ chức và cá nhân có thể khai thác để phục vụ cho hoạt động kinh doanh, quảng cáo hoặc thậm chí trục lợi bất chính. Thực tế cho thấy, tình trạng thu thập dữ liệu cá nhân không xin phép đang diễn ra ngày càng phổ biến thông qua website, ứng dụng di động, mạng xã hội, cuộc gọi tiếp thị và các nền tảng trực tuyến khác.

Không ít người thường xuyên bị làm phiền bởi tin nhắn rác, cuộc gọi quảng cáo, bị lộ thông tin cá nhân, thậm chí bị lợi dụng dữ liệu để thực hiện hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa nhận thức đầy đủ rằng việc thu thập, lưu trữ và sử dụng dữ liệu cá nhân khi chưa có sự đồng ý hợp pháp của chủ thể dữ liệu là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt nghiêm khắc.

Nhằm tăng cường bảo vệ quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân của người dân, Chính phủ đã ban hành Nghị định 356/2025/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân, thay thế cho Nghị định 13/2023/NĐ-CP trước đây. Theo quy định mới, mọi hoạt động thu thập, xử lý, lưu trữ và sử dụng dữ liệu cá nhân đều phải tuân thủ nguyên tắc minh bạch, có sự đồng ý rõ ràng của chủ thể dữ liệu, đúng mục đích đã thông báo và bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin.

Vậy, thu thập dữ liệu cá nhân không xin phép có bị phạt không? Mức xử phạt cụ thể ra sao? Những hành vi nào được xem là trái pháp luật? Người dân cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình, và doanh nghiệp phải tuân thủ những nghĩa vụ nào để tránh rủi ro pháp lý? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ các quy định mới nhất, hậu quả pháp lý có thể xảy ra và cách phòng tránh vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ dữ liệu cá nhân.

1. Thu thập dữ liệu không xin phép là hành vi vi phạm pháp luật

Theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP, mọi hoạt động thu thập, xử lý, lưu trữ hoặc sử dụng dữ liệu cá nhân đều phải tuân thủ nguyên tắc có sự đồng ý hợp lệ của chủ thể dữ liệu, trừ một số trường hợp đặc biệt do pháp luật quy định.

Sự đồng ý hợp lệ không chỉ đơn thuần là việc người dùng “bấm đồng ý”, mà phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

• Người dùng được thông báo rõ ràng về mục đích thu thập dữ liệu.

• Biết chính xác loại dữ liệu nào được thu thập.

• Hiểu phạm vi sử dụng, thời gian lưu trữ và bên thứ ba có thể tiếp cận dữ liệu.

• Có quyền từ chối hoặc rút lại sự đồng ý bất cứ lúc nào.

Nếu doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân thu thập dữ liệu cá nhân khi chưa có sự đồng ý rõ ràng, hoặc sử dụng dữ liệu sai mục đích đã thông báo, thì hành vi đó bị coi là xử lý dữ liệu trái pháp luật.

Các hình thức vi phạm phổ biến hiện nay gồm:

• Thu thập thông tin khách hàng qua website nhưng không có chính sách bảo mật.

• Lấy số điện thoại, email để quảng cáo khi người dùng chưa cho phép.

• Mua bán, chia sẻ dữ liệu cá nhân cho bên thứ ba không có sự chấp thuận.

• Thu thập dữ liệu nhạy cảm như vị trí, sinh trắc học, tài khoản ngân hàng mà không xin phép hợp lệ.

Theo Nghị định 356/2025/NĐ-CP, những hành vi trên đều bị xếp vào nhóm vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân và có thể bị xử phạt hành chính, buộc xóa dữ liệu đã thu thập trái phép, thậm chí phải bồi thường thiệt hại cho người bị xâm phạm quyền riêng tư.

2. Mức xử phạt khi thu thập dữ liệu không xin phép theo Nghị định 356/2025/NĐ-CP

Theo Nghị định 356/2025/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, hành vi thu thập, xử lý dữ liệu cá nhân khi chưa có sự đồng ý hợp lệ của chủ thể dữ liệu sẽ bị xử phạt nghiêm khắc tùy theo mức độ vi phạm, loại dữ liệu và đối tượng thực hiện hành vi.

Trước hết, đối với các hành vi phổ biến như thu thập thông tin khách hàng qua website, ứng dụng, biểu mẫu đăng ký mà không thông báo rõ mục đích hoặc không có cơ chế xin phép hợp lệ, cơ quan chức năng có thể áp dụng xử phạt vi phạm hành chính. Mức phạt tiền có thể lên đến hàng chục triệu đồng đối với cá nhân và cao hơn đối với tổ chức, doanh nghiệp.

Trường hợp vi phạm liên quan đến dữ liệu cá nhân nhạy cảm như thông tin tài chính, vị trí, sinh trắc học, hồ sơ sức khỏe, quan điểm chính trị, tôn giáo…, mức xử phạt sẽ nghiêm khắc hơn do đây là nhóm dữ liệu có nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư cao. Ngoài phạt tiền, tổ chức vi phạm còn có thể bị buộc xóa dữ liệu đã thu thập trái phép và khắc phục hậu quả.

Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại điện tử, quảng cáo, công nghệ số, việc thu thập dữ liệu quy mô lớn mà không có cơ chế xin phép minh bạch còn có thể bị xem là vi phạm nghiêm trọng, dẫn đến các biện pháp xử lý bổ sung như đình chỉ hoạt động xử lý dữ liệu, hạn chế khai thác dữ liệu cá nhân trong một thời gian nhất định.

Ngoài ra, nếu hành vi thu thập dữ liệu trái phép gây thiệt hại cho người dùng, tổ chức vi phạm còn phải bồi thường dân sự. Trường hợp gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, cá nhân liên quan có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

👉 Như vậy, việc thu thập dữ liệu không xin phép không chỉ bị phạt tiền mà còn kéo theo nhiều hệ quả pháp lý nghiêm trọng khác.

3. Hậu quả pháp lý khi thu thập dữ liệu cá nhân trái phép

Việc thu thập dữ liệu cá nhân không xin phép không chỉ dẫn đến xử phạt hành chính, mà còn kéo theo nhiều hậu quả pháp lý nghiêm trọng khác cho cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp vi phạm. Theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP, người vi phạm phải chịu trách nhiệm toàn diện về hành vi xâm phạm quyền riêng tư của chủ thể dữ liệu.

Trước hết, cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu chấm dứt ngay hành vi vi phạm và xóa toàn bộ dữ liệu đã thu thập trái phép. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sẽ mất nguồn dữ liệu khách hàng đã xây dựng, gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh, marketing và chăm sóc khách hàng.

Bên cạnh đó, nếu việc thu thập dữ liệu trái phép gây thiệt hại cho người dùng, chẳng hạn như bị lộ thông tin cá nhân, bị làm phiền bởi quảng cáo, hoặc bị sử dụng dữ liệu sai mục đích, tổ chức vi phạm có thể bị buộc bồi thường thiệt hại dân sự. Mức bồi thường phụ thuộc vào mức độ tổn thất thực tế và hậu quả phát sinh.

Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, thương mại điện tử, tài chính hoặc quảng cáo số, vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu còn có thể dẫn đến mất uy tín thương hiệu, suy giảm niềm tin của khách hàng và đối tác. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, đây là rủi ro lớn hơn cả tiền phạt.

Nghiêm trọng hơn, nếu hành vi thu thập và sử dụng dữ liệu trái phép gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, cá nhân liên quan có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật về xâm phạm quyền riêng tư và an toàn thông tin.

4. Những trường hợp được phép thu thập dữ liệu mà không cần xin phép

Mặc dù nguyên tắc chung là phải có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu, nhưng theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP, pháp luật vẫn cho phép thu thập và xử lý dữ liệu cá nhân không cần xin phép trong một số trường hợp đặc biệt nhằm phục vụ lợi ích chung và yêu cầu pháp lý.

Thứ nhất, dữ liệu cá nhân có thể được thu thập để thực hiện nhiệm vụ của cơ quan nhà nước theo quy định pháp luật, chẳng hạn như phục vụ công tác điều tra, quản lý hành chính, thu thuế, bảo đảm an ninh – trật tự xã hội. Trong trường hợp này, việc thu thập dữ liệu được thực hiện trên cơ sở thẩm quyền pháp lý, không phụ thuộc vào sự đồng ý của cá nhân.

Thứ hai, dữ liệu có thể được xử lý để bảo vệ lợi ích công cộng, như phòng chống thiên tai, dịch bệnh, bảo đảm an toàn xã hội hoặc bảo vệ tính mạng, sức khỏe của cá nhân trong tình huống khẩn cấp. Đây là những trường hợp cần xử lý nhanh, nếu chờ xin phép có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cộng đồng.

Thứ ba, việc thu thập dữ liệu còn được phép khi nhằm thực hiện nghĩa vụ pháp lý theo hợp đồng, bản án, quyết định của tòa án hoặc yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Tuy nhiên, dù không cần xin phép, tổ chức và cá nhân thu thập dữ liệu vẫn phải tuân thủ các nguyên tắc quan trọng như:

• Chỉ thu thập đúng mục đích được pháp luật cho phép

• Không lạm dụng dữ liệu cho mục đích thương mại

• Bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin

• Không xâm phạm quyền riêng tư của cá nhân

👉 Như vậy, không phải mọi trường hợp thu thập dữ liệu không xin phép đều là vi phạm, nhưng việc áp dụng ngoại lệ phải đúng quy định, nếu không vẫn có thể bị xử phạt.

5. Khuyến nghị để tránh vi phạm khi thu thập dữ liệu cá nhân

Trong bối cảnh pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân ngày càng chặt chẽ, đặc biệt với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP, việc tuân thủ đúng quy định không chỉ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý mà còn nâng cao uy tín thương hiệu và niềm tin của khách hàng.

Trước hết, các tổ chức, doanh nghiệp cần xây dựng chính sách bảo mật dữ liệu rõ ràng, minh bạch. Chính sách này phải nêu cụ thể mục đích thu thập, loại dữ liệu được xử lý, thời gian lưu trữ, quyền của người dùng và cách thức liên hệ khi có khiếu nại. Nội dung cần được hiển thị dễ thấy trên website, ứng dụng hoặc biểu mẫu đăng ký.

Thứ hai, việc xin sự đồng ý của người dùng phải được thực hiện đúng cách. Không nên sử dụng các hình thức “mặc định đồng ý”, “ẩn điều khoản” hoặc buộc người dùng chấp nhận nếu muốn sử dụng dịch vụ. Sự đồng ý cần rõ ràng, tự nguyện và có thể rút lại bất cứ lúc nào.

Thứ ba, doanh nghiệp chỉ nên thu thập những dữ liệu thật sự cần thiết, tránh thu thập tràn lan hoặc vượt quá mục đích đã thông báo. Đặc biệt với dữ liệu nhạy cảm, cần áp dụng biện pháp bảo mật cao hơn và có quy trình kiểm soát chặt chẽ.

Ngoài ra, cần đào tạo nhân sự về quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân, thiết lập quy trình xử lý sự cố rò rỉ thông tin và thường xuyên rà soát hệ thống bảo mật.

👉 Việc tuân thủ đúng quy định không chỉ giúp tránh bị xử phạt mà còn thể hiện trách nhiệm pháp lý và đạo đức của doanh nghiệp đối với quyền riêng tư của khách hàng.

6. Kết luận

Trong kỷ nguyên số, dữ liệu cá nhân trở thành “tài sản” quan trọng đối với doanh nghiệp, tổ chức và các nền tảng trực tuyến. Tuy nhiên, việc thu thập dữ liệu không xin phép không chỉ là vấn đề đạo đức mà còn là hành vi vi phạm pháp luật theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP.

Pháp luật Việt Nam hiện nay yêu cầu mọi hoạt động thu thập, xử lý và sử dụng dữ liệu cá nhân phải dựa trên sự đồng ý hợp lệ của chủ thể dữ liệu, trừ một số trường hợp đặc biệt được luật cho phép. Nếu không tuân thủ, cá nhân và doanh nghiệp có thể phải đối mặt với xử phạt hành chính, bồi thường thiệt hại, thậm chí là trách nhiệm hình sự trong những trường hợp nghiêm trọng.

Không chỉ dừng lại ở yếu tố pháp lý, việc xâm phạm quyền riêng tư còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín thương hiệu và niềm tin của khách hàng. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến quyền bảo mật thông tin, doanh nghiệp vi phạm dữ liệu rất dễ bị tẩy chay, mất lợi thế cạnh tranh và gặp khó khăn trong hoạt động kinh doanh lâu dài.

Vì vậy, thay vì coi việc bảo vệ dữ liệu là “gánh nặng pháp lý”, doanh nghiệp nên xem đây là chiến lược phát triển bền vững. Việc xây dựng chính sách bảo mật minh bạch, xin consent đúng quy định, bảo đảm an toàn thông tin và tôn trọng quyền riêng tư của khách hàng sẽ giúp doanh nghiệp hoạt động ổn định, chuyên nghiệp và đáng tin cậy hơn.

👉 Tóm lại, thu thập dữ liệu không xin phép chắc chắn có thể bị phạt và tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý. Tuân thủ quy định pháp luật chính là cách tốt nhất để bảo vệ doanh nghiệp và quyền lợi của người dùng trong môi trường số.

Xem thêm tại: Người nước ngoài có được mở công ty tại Việt Nam? Mới nhất 2025

Thông tin liên hệ:

Văn phòng Luật sư Châu Đốc – Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh
📍 Địa chỉ: 92/49/7/20 Nguyễn Thị Chạy, khu phố Chiêu Liêu, Phường Dĩ An, Thành phố Hồ Chí Minh.
📞 Điện thoại: 0987 79 16 32
✉️ Email: luattamduc.law@gmail.com
🌐 Website: luattamduc.vn
📘 Facebook: Luật sư Dân sự
🎵 TikTok: @luatsutuvantphcm
📍 Google Maps: Xem bản đồ